ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )
76
سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )
كهنى در قريه تجريش از مهمترين نمونههاى اين درخت در جهان شمرده مىشود . پيترو دلاواله تهران را شهر چنار مىنامد . اما سليقهء جديد مردم بيشتر متوجه درختانى است كه ارتفاع زياد پيدا مىكنند . درختى را كه طبق قوانين طبيعى تكامل مىخواهد شاخ و برگ خود را به صورت افقى بگستراند با بريدن تمام شاخههاى آن ، به استثناى يكى از كاكلهايش ، وادار مىكنند از طول به رشد خود ادامه دهد ؛ در نتيجه درختان به شكل دسته جاروب درمىآيند و چون عضو تنفس از آنها گرفته شده به زحمت در مقابل يك خشكسالى نهچندان سخت ، دوام مىآورند و بيشتر از نوك درخت گرفته به طرف پائين خشك مىشوند ؛ در صورتى كه درختى كه طبق قوانين طبيعى رشد كرده باشد داراى مقاومت بسيار است . اين عمل فقط در مورد چنارهائى كه به خاطر چوب و الوار آنها را مىكارند مجاز است ، چه مىخواهند كه تنهاى راست در فضائى نسبتا كم بدست بياورند ؛ اما اينكه چنين كارى مد روز شده است و حتى در باغهاى سلطنتى نيز از چنين سليقهء معكوسى پيروى مىكنند ، امرى قابل بخشش نيست . هنگامى كه يك ايرانى باغ تازهاى احداث مىكند درحالىكه زودگذرى مالكيت را در مد نظر دارد مىكوشد هرچه زودتر درختان تناور سايهافكنى بپروراند و اين كار با وجود تابستان گرم طولانى و نه ماه مدت رويش ، كارى است كه به سهولت عملى مىگردد ؛ در مدت پنج تا شش سال - كه در نظر ما مدت رشد فوق العاده كوتاهى است - درختان يك باغ كاملا رشد كرده و باليدهاند . البته آبيارى مدام آن را هم نبايد فراموش كرد ؛ اما بايد دانست با اين كار گياه را بد عادت مىكنند به صورتى كه مقاومت طبيعى خود را از دست مىدهد و به محض اينكه كمتر از مقدار معهود آب به آن برسد خشك مىشود . حال چون از اولين عواقب كم شدن نفوذ يك خانواده آنست كه آب را به روى املاك آنها مىبندند ، پس در نتيجه مىبينيم كه عمر اين باغهاى مصنوعى بيش از عمر مالكان آنها نمىپايد . درخت نارون در اثر پيوند داراى رشد خاص جالب توجهى شده است . شاخها و برگهاى آنچنان انبوه و درهم مىشود كه در سراسر روز پرتو آفتاب در آنها نفوذ نمىكند و اين درخت در برابر شديدترين بادها همچون ديوارى مقاومت مىورزد . سرشاخههاى آن شكل مدورى به خود مىگيرد و درحالىكه چتر وسيعى را تشكيل داده بر تنهء نسبتا ضعيف خود به يك قارچ بزرگ شبيه مىشود و سايهء بسيار خوبى ايجاد مىكند ؛ اما چون شاخ و برگ انبوه آن به دست باد و باران تميز نمىشود مقدار زيادى گرد و خاك و كثافت در لابلاى آن جاى مىگيرد . ايرانى علاقهء خاصى به بيد دارد و ادعا مىكند كه سايه و تنفس در سايهء آن بخصوص براى سلامت انسان مفيد است . به همين دليل زير درخت بيد لم مىدهد و در باغ خود دورتادور حوض ، بيد و بخصوص بيد مجنون مىكارد . در عقيدهء خرافى نسبت به خوابيدن زير درخت گردو هم با اروپائيان هماواز است .